نیشتیمانسازی پرۆسەیەکی درێژخایەن و ئاڵۆزە کە تێیدا نەتەوەیەک ھەوڵ دەدات خۆی وەک ھێزێکی سیاسی، کلتووری، و ئابووری لەسەر شێوەیەکی سەربەخۆ دامەزرێنێت. بۆ کورد کە گەورەترین نەتەوەی جیھانە بەبێ دەوڵەت، ئەم پرۆسەیە تایبەت و قورسترە.
سەردەمی زیرەکی دەستکرد دەرفەتێکی مێژوویی پێشکەش دەکات کە لەوانەیە ھەرگیز دووبارە نەبێتەوە. تەکنەلۆژیای زانیاری، ئینتەرنێت، و ئامرازەکانی پەیوەندی کۆمەڵایەتی ئەو شتانەن کە نەوەکانی پێش ئێمە ھەرگیزیان نەبوو. بەڵام پرسیارە گرنگەکە ئەوەیە: ئایا کورد ئامادەیە بۆ بەکارھێنانی ئەم دەرفەتە؟
زیرەکی دەستکرد و گۆڕانکاریی کۆمەڵگا
زیرەکی دەستکرد نەک تەنها ئامرازێکی تەکنەلۆژییە، بەڵکو ھێزێکی گۆڕکێی کۆمەڵگاییشە. لە وڵاتانی پێشکەوتوودا، زیرەکی دەستکرد گۆڕانکاری لە پۆلیسیدا، تەندروستیدا، خوێندندا، و بازرگانیدا دروست کردووە. بۆ نەتەوەیەک وەک کورد کە ھێشتا لە قۆناغی دامەزراندنی دامەزراوەکاندایە، ئەم تەکنەلۆژیایە دەکرێت ھێزێکی خێراتر بێت.
«نیشتیمانسازی لە سەردەمی زیرەکی دەستکردا ناکرێت بە تەنها بەکارھێنانی تەکنەلۆژیا، بەڵکو بە دروستکردنی سیستەمێکی تێگەیشتن کە زیرەکی دەستکرد وەک ئامرازێک بۆ خزمەتی گەل بکاربھێنێت.»
— پرۆفیسۆر ھێرش حەسەن، زانکۆی ھەولێربەڵام مەترسییەکیش ھەیە. ئەگەر زیرەکی دەستکرد بە شێوەیەکی نادادپەروەرانە بەکاربھێنرێت، دەکرێت جیاکاری زیاد بکات، تەندروستی تایبەتمەندی کەم بکاتەوە، و ھێز لە دەستی کەمینەیەکدا چڕ بکاتەوە. بۆ کوردستان کە گەندەڵی و نادادپەروەری بوونەتە کێشەی گەورە، ئەم مەترسییانە دواجار گرنگن.
پرسی پەروەردە و زیرەکی دەستکرد
یەکێک لە گرنگترین بوارەکان کە زیرەکی دەستکرد دەکرێت گۆڕانکاری تێدا بکات پەروەردەیە. سیستەمی پەروەردەی کوردستان بۆ ماوەیەکی زۆرە کە لە قەیراندایە. خوێندنگاکان کەم و کوالێتییان نزمە، و بەرنامەکانی خوێندن زۆرجار کۆن و نادادگەرانەن.
زیرەکی دەستکرد دەکرێت یارمەتی بدات لە دروستکردنی سیستەمێکی پەروەردەی تایبەتمەند کە بۆ ھەر قوتابییەک بەشێوەیەکی جیاواز کاردەکات. سیستەمێک کە دەزانێت قوتابی چ لایەنێکی ھەیە و چ بوارێکی پێویستی بە پەرەپێداندایە. بەڵام بۆ ئەمە پێویستمان بە وەبەرھێنان لە ژێرخانی دیجیتاڵدا ھەیە، شتێک کە کوردستان ھێشتا لە قۆناغی سەرەتایدایە.
ڕۆڵی کەسایەتییە کلتوورییەکان
نیشتیمانسازی تەنها پرۆسەیەکی سیاسی و ئابووری نییە. ئەو کلتوور و بیرمەندییەی کە نەتەوەیەک دروست دەکات ھەتا گرنگترە لە دامەزراوە سیاسییەکان. بەبێ ناسنامەی کلتووری بەھێز، ھیچ دەوڵەتێک ناتوانێت بەردەوام بێت.
لەم ڕووەوە، بڵاوکراوەکان وەک سەکۆ ڕۆڵێکی سەرەکی دەگێڕن. ئەوان شوێنی ئەو وتارانەن کە بیرکردنەوەی ڕەخنەگریی پەروەردە دەکەن، مێژوو دەپارێزن، و ئایەندە دیاری دەکەن. بەبێ ئەم بوارە فکرییە، نیشتیمانسازی بەتاڵە.