سەکۆ گۆڤارێکی هزری سۆرانییە: وتار، شرۆڤە، دیرۆک و کولتور.https://sekokurd.org/ckb/2026-09-06T14:26:38Z https://sekokurd.org/a/93702026-09-06T14:26:38Z2026-09-06T14:26:38Zسەردار محەمەدhttps://sekokurd.org/ckb/نووسەران/serdar-mhemed/

ساڵانێکە، لەگەڵ مەرگی هەر نووسەر و هونەرمەند و ڕووناکبیرێکی گەورەدا، بەدیار دووبارە بوونەوەی دیمەنێکەوە دەتاسێین: “پرسە چۆڵ‌ و مزگەوت چۆڵ‌ و سەرگۆڕ چۆڵ‌!” ڕووناکبیران تەنها و بێکەس بەرەو دوا ماڵی ژین بەڕێ دەکرێن.

<p>ساڵانێکە، لەگەڵ مەرگی هەر نووسەر و هونەرمەند و ڕووناکبیرێکی گەورەدا، بەدیار دووبارە بوونەوەی دیمەنێکەوە دەتاسێین: “پرسە چۆڵ‌ و مزگەوت چۆڵ‌ و سەرگۆڕ چۆڵ‌!” ڕووناکبیران تەنها و بێکەس بەرەو دوا ماڵی ژین بەڕێ دەکرێن.</p><p>چەند مانگێک لەمەوبەر، “سمکۆ ناکام”ی پێشەنگی هونەری شانۆی کوردی ‌‌و داهێنەری شانۆگەرییە درەوشاوەکانی “لانەوازان” و “چەخماخە”، کە دواهەمین ڕۆژەکانی ژیانی بەنەداریی‌ و دەردەداریی لە خانەی بەساڵاچووان لە ئەڵمانیا بەسەربرد، لەوپەڕی بێکەسی ‌و تەنهاییدا سەری نایەوە. ناکام ئەوەندە دڵی لەم وڵاتە شکابوو، وەسیەتی کرد کە تەرمەکەی بسوتێنن‌‌ و نەیبەنەوە بۆ “کوردستان”!</p><p>چەند ڕۆژێک لەمەوبەر، کە مامۆستا حوسێن عارف کۆچیدوایی کرد، چ دیمەنێکی خەمناک بوو ژمارەی ئەوانەی بەدەوری تەرمەکەیەوە بوون لە پەنجەی دەست تێنەدەپەڕین‌‌!</p><p>دیمەنی تەنیایی لەتیف هەڵمەت‌ـیش، کە بەسەر تەرمی ئازیزترین کەسیەوە، بۆ لەش بەباری‌ و بێکەسیی خۆی دەیناڵاند، دیسان برینەکەی کولاندیینەوە!</p><p>بەڕاست بۆچی ئەم مرۆڤە گەورانە، کە کولتووری کوردییان بەرهەمهێناوە و مێژووی ئەدەب‌ و هونەری ئێمەیان دروست کردووە، وەک هەموو نەتەوەکانی دنیا، بەڕێزێکی شایستەوە ماڵئاواییان لێناکرێ‌ و هاوسۆزی‌ و پشتیوانییەکی ڕاستەقینە پێشکەش بەخێزانەکەیان ناکرێت لەکاتی خەم و پەژارەیاندا؟!</p><p>ئایا دەکرێت “کۆمەڵایەتی نەبوون و ئامادەنەبوونیان لە پرسەی خەڵکیی و گۆشەگیرییان”، بکرێت بە پاساو بۆ ئەوەی بەتەنها بەجێبهێڵدرێن، لەکاتێکدا ئەوان جوانترین شاکاری هونەریی و ناوازەترین دەقی ئەدەبییان پێشکەش بە زمانی کوردی و بە ئێمە کردووە؟!</p><p>لەڕاستیدا چۆڵیی پرسەی ڕووناکبیران و دووبارەبوونەوەی ئەم دیمەنانە، زۆر سروشتی و ئاسایین. بۆ تێگەیشتن لەوەی کە بۆچی سروشتی و ئاسایین‌، پێویستە لە ڕەهەندێکی دیکەوە لەم پرسە بڕوانین‌. ئەمڕۆ هەموو ئەو مرۆڤانەی کە لە کوردستان دەکەونە دەرەوەی بازنەی “کولتووری ئیسلامی و خێڵ و حیزب”‌ـەوە، تەنیا و گۆشەگیر دەکەونەوە. با زیاتر پەنجە لەسەر برینەکان دانێین.</p><p>کولتووری ئیسلامی بە مانا فکری و کۆمەڵایەتییەکەی، نەک سیاسیەکەی، هیچ کاتێک بە ئەندازەی ئەمڕۆ لە کوردستان‌دا باڵادەست نەبووە، کاریگەرییەکی هێندە قووڵی لەسەر ئاراستەی بیرکردنەوە و ژیانی کۆمەڵایەتی دروست کردووە، کە تەنانەت زۆربەی ئەندامانی حیزبە “نا”ئیسلامییەکانیش ئێستا هەڵگری هەمان بیرکردنەوەی ئیسلامییەکانن.</p><p>هەر کەسێک لە ژیانیدا ئەهلی مزگەوت نەبووبێت، مرۆڤێکی چەند داهێنەریش بووبێت، پرسە ئەو ساتەیە کە تێیدا سزا دەدرێت. ئەمە لەم چەند ساڵەی دواییدا بەرامبەر بە چەندین کەسایەتی و ناوی درەوشاوەی هونەری و ئەدەبی دووبارە بووەتەوە! بۆ ئەوەی بەڕای گشتی بڵێن: ئەمە ئاقیبەتی هەموو ئەوانەیە کە ڕوو لە مزگەوت ناکەن.</p><p>خێڵ و عەشیرەت هێزێکی دیکەی کۆمەڵایەتین، کە دیسان توانای خەڵک کۆکردنەوە و دروستکردنی قەرەباڵغییان هەیە لەکاتی شین و شادیدا.</p><p>هەرچەندە لەم سەدەی بیست و یەکەمەدا، کە تەکنەلۆجیا و زیرەکیی دەستکرد، هەموو ڕەوتی ژیانی مرۆڤی گۆڕیوەو “تەنیایی” سیمای هەرە دیاری ئەم سەردەمەی ئێمەیە، کەچی هێشتا لە کوردستان هۆز و خێڵ نەک هەر بوونی خۆیان پاراستووە، بەڵکوو ساڵانە فێستیڤاڵی گەورەی پڕ لە حەشامات ڕێکدەخەن‌ و سۆشیال میدیای هۆزەکانیش ڕۆژانە خەریکی نمایشکردنی هێز و ڕەسەنایەتی دیوەخانەکانی خۆیانن.</p><p>بێگومان بەشێکی فراوان لە هاووڵاتییانی کورد، هێشتا متمانەیان بە چەترە گەورەکە نییە بیانپارێزێت کە “نەتەوە”یە، بۆیە دەگەڕێنەوە ژێر چەتری خێڵ‌.</p><p>بەتایبەتی کاتێک هاووڵاتی هەست بەوە دەکات کە دامەزراوە یاساییەکان، زۆر لەوە لاوازترن لە کوردستان‌دا پشتیان پێببەستێت. وەک “ئەمریگۆ بۆناسیرا”ی فیلمی عەراب، کە بۆی دەردەکەوێت “هاووڵاتییبوون و پابەندبوون بە یاسا و ئەمریکییبوونێکی باش”، دادی نادات لەوەی یاسا مافی بۆ بسێنێ لەوانەی دەستدرێژییان کردوەتە سەر کچەکەی، بەناچار پەنا بۆ “دۆن کۆرلیۆن” دەبات تا تۆڵەی بۆ بکاتەوە.</p><p>زۆرێک لە خەڵکی کوردستان، دڵنیان لەوەی کە “دۆن کۆرلیۆن”ی خێڵەکان و حیزبەکان باشتر دەیانپارێزێن تا یاسا و دادگا و ئاسایش و پۆلیس! تەنانەت خەڵکێک کە تاوانیش ئەنجام دەدەن، ئەگەر “پشتێکیان هەبێت”، بە سوڵح و سوڵحکاریی دەرباز دەکرێن لە سزادان‌.</p><p>لەناو خێڵدا، کار بەو ڕێسایە دەکرێت “بەخەمی خزمەوە بیت، خزم بەخەمتەوە دەبێ”، ئیتر یەکێك لە دڵخۆشی و شانازییەکانیان ئەوەیە پرسەکانیان جمەی دێ و جێی یەکێکی تری تیا نابێتەوە.</p><p>خێڵ، کە بەرگەی بیرۆکە و شێوازی ژیانی جیاواز ناگرێت، هونەر و ڕووناکبیریی و عەقڵی کراوەی بۆچییە؟!</p><p>لە کولتووری خێڵدا، مرۆڤی ڕەسەن و ناڕەسەن هەیە، ڕەسەنەکەیان عەشایرە!</p><p>حیزبەکان هێزێکی دیکەن، کە ڕۆڵێکی گەورە لە پرسەدا دەگێڕن، بەپێی گرنگی پۆست‌، پلەی حیزبیی‌، زۆری و کەمیی ساڵانی خزمەتی کۆچکردووان و بەگوێرەی خزمایەتیشیان لەگەڵ سەرکردە و بەرپرسان، قەرەباڵغییان بۆ دروست دەکرێت، تەنانەت هەندێک لە پرسەکانیان، هاوشێوەی ئاهەنگ دەڕازێنرێنەوە.</p><p>حیزبە دەسەڵاتدارەکانی کوردستان‌یش تەنها گرنگی بەو شاعیر و نووسەر و هونەرمەندانە دەدەن کە کاریان لەسەر جوانکاریی و سپیکردنەوەی مێژووی ڕەشیان کردبێت‌، ئەگینا ئەوانەی دوای حیزب و سەرکردەکانیان نەکەوتبن، هەمیشە پەراوێزخراون و تا توانیویشیانە ناشیرینیان کردوون.</p><p>حیزبیش، شاعیر و هونەرمەند و ڕووناکبیری ڕاستەقینەی بۆ چییە؟! حیزب پێویستی بە”شایەرە”!</p><p>بەکورتی، ئیسلامییەکان و خێڵەکان و حیزبە دەسەڵاتدارەکان‌، کە بە ناوی ئایین و دابونەریت و نەتەوە و ئەخلاقەوە قسە دەکەن‌ و لەسەر ئەرزی واقیع کارا و قەرەباڵغییان دروست کردووە، بەپێی ڕێسای سوود و بەرژەوەندیی “بزنسەکانیان”، مامەڵە لەگەڵ پرسە و ماتەمینی کەسەکان دەکەن!</p><p>لای ئەوان‌، ڕووناکبیریی و هونەر و ئەدەب و نیشتیمانپەروەریی بە”فلسێک”، ئەوان گرنگی بە نووسەر و شاعیر و هونەرمەندە زیندووەکان نادەن، چ بگات بە مردووەکان!</p><p>ئەم کولتوورە باڵادەستانە کە هەموو بەهایەکی جوانیان لە کۆمەڵگەی کوردی‌دا کوشتووە، بەگشتی گوێڕایەڵی وەک فەزیلەتێک و ڕەخنە و پرسیارکردنی ڕووناکبیرانیش وەک هەڕەشەیەک دەبینن‌.</p><p>لەم کولتوورەدا، ڕووناکبیرانێکی ڕاستەقینە کە دوای قەرەباڵغییەکی ڕواڵەتی و پڕ لە ڕیاکاریی‌ نەکەوتبن و ئازادی و تاکایەتی خۆیان لەدەست نەدابێت، پرسەکانیان هەر چاوەڕوانی ئەو دیمەنە چۆڵ و هۆڵانەی لێ دەکرێت.</p><p>ئەوە نەتەوە زیندووەکانن کە دەزانن چۆن ڕێزێکی شایستە لە هونەرمەند و نووسەر و ڕووناکبیرە گەورەکانیان بگر‌ن و وەک بەنرخترین سەرمایەی نیشتمانی لێیان بڕوانن، نەک عەقڵیەتی وڵاتێکی وەک کوردستان کە بەسەختی نەخۆشە!</p><p>کەواتە بیهینە بەرچاوت پرسەکەت: زۆر سروشتی و ئاساییە چارەنووسی خەمناکی سمکۆ ناکام و حوسێن عارف و ناڵە ناڵی لەتیف هەڵمەت، چارەنووسی هەموو ئەو ڕووناکبیر و مرۆڤە تەنیا و یاخیانە بێت کە دڵیان بۆ قەرەباڵغیی مزگەوت و بۆ گەلەکۆمەکی دیوەخان و بۆ گوێڕایەڵی لق و مەڵبەند و خزمەتکاریی حزبەکان لێ نادات.</p>