سەکۆ گۆڤارێکی هزری سۆرانییە: وتار، شرۆڤە، دیرۆک و کولتور.https://sekokurd.org/ckb/2026-04-22T08:49:57Z https://sekokurd.org/a/86882026-04-22T08:49:57Z2026-08-22T18:49:42Zهیوا ساعدیhttps://sekokurd.org/ckb/نووسەران/hiwa-sadi/

کاتێک میقداد مەدحەت بەدرخان لە ٢٢ی نیسانی ١٨٩٨دا، لە ناو جەرگەی قاهیرەی پێتەختی میسر و لە ناو غەریبییەکی پڕ لە ئیرادەدا، یەکەمین ژمارەی ڕۆژنامەی کوردستانی بڵاو کردەوە، تەنیا لاپەڕەیەکی ڕەش و سپی نەخست

<p>هیوا ساعدی</p><p>کاتێک میقداد مەدحەت بەدرخان لە ٢٢ی نیسانی ١٨٩٨دا، لە ناو جەرگەی قاهیرەی پێتەختی میسر و لە ناو غەریبییەکی پڕ لە ئیرادەدا، یەکەمین ژمارەی ڕۆژنامەی کوردستانی بڵاو کردەوە، تەنیا لاپەڕەیەکی ڕەش و سپی نەخستە بەردەستی خوێنەران، بەڵکوو یەکەمین مانیفێستی سیاسی، فەرهەنگی و نەتەوەیی نەتەوەی کوردی لە سەردەمی نوێدا ڕاگەیاند. ئەم ڕووداوە مێژووییە کە ئەمڕۆ ١٢٨ ساڵ بەسەر تێپەڕبوونی نیشتمانپەروەرییەکەیدا تێدەپەڕێت، خاڵی وەرچەرخانی نەتەوەیەک بوو کە دەیویست لە ڕێگەی پیت و وشەوە، دیواری ئەو بێدەنگییە قورسە بڕوخێنێت کە داگیرکەرانی ناوچەکە بەسەریدا سەپاندبوویان.</p><p>ڕۆژنامەی کوردستان لە کاتێکدا لەدایک بوو کە کورد لە هەموو لایەکەوە ڕووبەڕووی سیاسەتی سڕینەوە، توانەوە و نکۆڵیکردن ببووەوە، بۆیە ئەم هەنگاوە بوێرانەی بنەماڵەی بەدرخانییەکان لە ئاستی خەباتێکی چەکداریی مەزن و بگرە کاریگەرتریش بوو بۆ پاراستنی شکۆی نەتەوەیی و زیندووکردنەوەی هەستی نیشتمانپەروەری لە ناو دڵ و دەروونی تاکی کورد دا.</p><p>ئەو ڕۆژنامەیەی کە لە چاپخانەی “دارالهلال” و بە هاوکاری نووسەری ناوداری عەرەب جۆرجی زێدان ڕووناکی بینی، تەنیا ئامرازێکی سادەی گواستنەوەی هەواڵ نەبوو، بەڵکوو سەنگەرێکی پۆڵایین و پڕ لە مەعریفە بوو بۆ بەرگری لە زمان، مێژوو و فەرهەنگی ڕەسەنی کوردی.</p><p>بڵاوکردنەوەی ٣١ ژمارە لە ماوەی پێنج ساڵدا و گۆڕینی بەردەوامی شوێنی دەرچوونی لە شارێک بۆ شارێکی تر و لە وڵاتێک بۆ وڵاتێکی تر، گەورەترین بەڵگەیە لەسەر ئەو ئیرادە نیشتمانپەروەرییە پۆڵایینەی کە لە پشت ئەم پڕۆژە پیرۆزەوە بوو. میقداد مەدحەت بەدرخان و جەلادەت بەدرخان بە تێگەیشتنێکی قووڵ بۆیان دەرکەوتبوو کە نەتەوەی بێ ڕۆژنامە و بێ دەنگی سەربەخۆ، نەتەوەیەکی بێ ئایندەیە، بۆیە ژیانی خۆیان و شکۆی بنەماڵەکەیان تەرخان کرد بۆ ئەوەی کورد ببێتە خاوەنی مینبەرێکی تایبەت بە خۆی. ئەمە سەرەتایەک بوو بۆ ئەوەی کورد لە جیهانی مۆدێرندا وەک کارەکتەرێکی سیاسی و فەرهەنگی خاوەن ناسنامە بناسرێت و چیتر ڕێگە نەدرێت مێژوو و کەرامەتی ئەم نەتەوەیە لەلایەن نەیاران و بێگانەکانەوە بشێوێنرێت.</p><p>ئەمڕۆ کە یادی ڕۆژی ڕۆژنامەگەریی کوردی دەکەینەوە، دەبێت ئەو ڕاستییەمان هەمیشە لەبەرچاو بێت کە ئەم کاروانە پڕ لە سەروەرییە بە خوێن، ئاوارەیی، زیندان و دوورخستنەوە گەیشتووەتە ئەمڕۆی ئێمە. ڕۆژنامەگەریی کوردی لە بنەڕەتدا لەسەر بنەمای ئازادیخوازی و پاراستنی مافە نەتەوەییەکان دامەزراوە، بۆیە هەر لادانێک لەم ڕێبازە نیشتمانییە، پشتکردنە لەو میراتە مەزنەی کە بەدرخانییەکان وەک ئەمانەتێکی پیرۆز بۆیان بەجێهێشتووین.</p><p>لەم سەردەمەدا کە جەنگی میدیایی و داگیرکاریی فەرهەنگی و جەنگی نەرمی زانیارییەکان لە هەموو کاتێک مەترسیدارتر و ئاڵۆزتر بووە، ئەرکی سەرەکیی هەموو قەڵەمبەدەستە نیشتمانپەروەرەکانە کە میدیا بکەنە قەڵغانێکی بڕواپێکراو بۆ پاراستنی خاکی کوردستان و یەکڕیزیی ڕیزەکانی گەلی کورد. دەبێت زمانی شیرینی کوردی لە ناو هەموو کایەکانی میدیادا وەک ناسنامەیەکی پیرۆز و هێڵێکی سوور تەماشا بکرێت و بە هیچ شێوەیەک ڕێگە نەدرێت وشەی بێگانە و کولتووری هاوردەکراوی نەیاران، ڕەسەنایەتی و پاکی گوتاری نەتەوەیی ئێمە تێکبدات یان مانا نیشتمانییەکانی کاڵ بکاتەوە.</p><p>پەیامی ئەمساڵی ڕۆژی ڕۆژنامەگەریی کوردی بۆ ئێمە، پەیامی کۆڵنەدان، یەکگرتوویی و بەردەوامییە لەسەر ڕێبازی سەربەخۆییخوازی. وەک چۆن ڕۆژنامەی کوردستان لە ناو جەرگەی ئاوارەییدا بوو بە چاوی بێداری کورد بۆ بینینی جیهان و ناساندنی مەزڵومیەتی نەتەوەکەمان، ئێستاش دەبێت میدیای کوردی ببێتە پێشەنگی ڕاستەقینەی ڕزگاریی نیشتمانی و هۆشیارکردنەوەی نەوەکانی داهاتوو بەرامبەر بە پیلانە داگیرکارییەکان.</p><p>ئێمە تەنیا یادی ڕووداوێکی مێژوویی ناکەینەوە، بەڵکوو پەیمانی وەفاداری بۆ ئەو ڕێبازە پیرۆزە نوێ دەکەینەوە کە پێمان دەڵێت: تا وشەی کوردی بە ئازادی و سەربەخۆیی بژی، نەتەوەی کوردیش بە سەربەرزی و شکۆمەندی لە ناو مێژوودا دەمێنێتەوە. پێویستە ڕۆژنامەنووسی کورد ئەمڕۆ زیاتر لە هەموو کاتێک خۆی بە خاوەنی خەمە نەتەوەییەکان بزانێت و قەڵەمەکەی نەکاتە قوربانی بەرژەوەندییە سیاسییە کاتییەکان، چونکە مێژوو تەنیا ئەو دەنگانە تۆمار دەکات کە بۆ نیشتمان و بۆ ئازادیی مرۆڤی کورد تێکۆشاون.</p>